Jezelf ontmoeten in twee delen

Blog 12 in de serie Trauma-sensitieve mindfulness

Bij mindfulness worden we uitgenodigd om aanwezig te zijn bij wat er is, open, vriendelijk en zonder oordeel. Een prachtige tool om stress te verwerken en welzijn ruimte te geven. Het werkt zolang we ‘uit een stuk zijn’.

 

Uit een stuk zijn

Wat bedoel ik met ‘uit een stuk zijn’? We kunnen ‘uit een stuk zijn’ als we via veilige hechting onszelf hebben kunnen ontdekken en hebben kunnen ontwikkelen. We voelen ons competent, bewegen ons makkelijk tussen mensen, voelen vertrouwen, hebben plezier in leren, groeien en ontmoeten. Alle delen van ons brein werken dan goed samen, en zijn goed op elkaar afgestemd. We zitten lekker in ons vel, we zijn op een vanzelfsprekende manier verbonden met ons lichaam. Sterker nog: we leven volop ín ons lichaam, genieten van het welzijn van ons lichaam en komen eenvoudig in actie als er iets ontbreekt aan ons welzijn.

 

Stuk zijn

Bij onveilige hechting gebeurt iets anders. Om te overleven moesten we de overweldigende, niet te verwerken ervaring afsplitsen. Ons overlevingsinstinct is hierbij trefzeker. Het zorgt enerzijds ervoor dat we de onverwerkte ervaring niet - of alleen onvolledig - herinneren, én het zorgt ervoor dat de overweldigende emotionele en fysieke ervaring in het lichaam geïsoleerd wordt. Ons lichaam ontwikkelt een pantser of muur rondom de niet-verwerkte ervaring. We lopen rond met chronische spanningen, samentrekkingen of fragmentaties die op den duur zo gewoon voelen, dat we ze niet eens meer opmerken. Emotioneel voelen we ons  onzeker, menen dat we onbekwaam zijn, voelen ons vaak ongemakkelijk in relaties, zijn teruggetrokken, geïrriteerd of op onze hoede.

We raken gefragmenteerd, in ons brein en in ons lichaam en dat heeft impact op de relatie met onze sociale omgeving. Let op: dit is een noodzakelijke instinctieve reactie om het grootste deel van onszelf enigszins werkbaar verder te kunnen laten functioneren. Vanaf nu kunnen we gewoon doorleven, maar we zijn niet meer uit één stuk. We bestaan vanaf nu uit twee delen.

 

Mindfulness beoefenen in twee delen

Als we dan de instructie horen: ‘laat toe wat er is en blijf erbij’, dan zijn er dus ook twee delen die dit horen. Het enigszins functionerende deel hoort het en kan het tot bepaalde hoogte toepassen.

Het afgesplitste deel reageert heel anders, en wel op twee manieren.

In het eerste geval kan het gefragmenteerde deel de instructie niet eens horen. Het komt simpelweg niet binnen. De fragmentatie en isolatie is zo krachtig, dat we zelfs niet meer weten dat we hier iets afhouden, vermijden of onderdrukken.

 

In strijd met onszelf

In het tweede geval hoort het gefragmenteerde deel dezelfde instructie maar voelt zich onmachtig om die in de praktijk te brengen. Het is niet in staat om ‘toe te laten wat er is’, want het is gebouwd op de overtuiging dat toelaten levensbedreigend is. Het gefragmenteerde deel is ook niet bij machte ‘erbij te blijven’, want het is geprogrammeerd om de hele ervaring te vermijden. De reactie kan zijn dat we ons hierover schuldig voelen, of dat we gaan rebelleren of  ‘besluiten’ naar het hoofd te gaan, erover na te denken, i.p.v. te voelen. Hoe dan ook, we raken in strijd met onszelf.

 

De tweestrijd begrijpen

Als trauma-geïnformeerde mindfulness-trainer zijn we ons van deze tweestrijd bewust. We geven educatie over het ontstaan en de noodzaak van fragmentatie, isolatie en afstand creëren bij overweldigende ervaringen. We leren onze cursusdeelnemers welke impact dit heeft op ons denken, onze emoties en op ons lichaam. (Lees over dit thema de blog over het tolerantievenster). We brengen respect en begrip in het trauma-sensitieve leerproces: hier is niet iets fout gegaan, maar hier is een tijdelijke intelligente noodoplossing gevonden. En…omdat de huidige setting veilig genoeg is en gunstiger dan in het verleden nodigen we uit tot een onderzoek waarin we in een trauma-sensitieve bedding de twee-deling bekwaam leren onderzoeken. We zorgen voor een verankering in fysieke en relationele veiligheid om van hieruit het gefragmenteerde deel behoedzaam contact aan te bieden.

Hoe kunnen we dit doen?

 

Onderzoek het zelf middels de volgende oefening:

Meditatie: jezelf ontmoeten in twee delen

Zie jezelf vandaag niet als één mens maar als twee.
Een deel van jou is competent, beweegt zich makkelijk tussen mensen, voelt vertrouwen, heeft plezier in leren, groeien en ontmoeten.

Een ander deel voelt zich heel anders: onzeker misschien, niet zo competent, niet zo contactvol, teruggetrokken, geïrriteerd of op z’n hoede.

Stel je voor dat die twee delen vertegenwoordigd zijn in jouw twee handen.

 

Leg hiervoor je handen op je benen met de handpalmen naar boven.

Welke hand is het deel wat zich gezond voelt, competent en vol vertrouwen? Laat die hand als een dragende kom aanwezig zijn rustend op je been.

 

Welke hand is het deel in jou wat zich wellicht onzeker voelt, onbekwaam, ongemakkelijk in contact of misschien zelfs afwezig?

Vraag je af wat het tweede deel – deze hand - van jou nodig heeft.

 

Breng jouw twee handen nu langzaam en behoedzaam naar elkaar toe en merk op wat jouw eerste hand aan het tweede deel geeft door aanraking, aandacht of steun.

Neem tijd om te voelen wat dit met de tweede hand doet.

 

Neem dit mee de dag in: er zijn twee delen in mij. Één daarvan heeft mijn extra steun en zorg nodig... Merk ook op dat deze twee delen in ieder van ons, in ieder mens bestaan.  Voel je hierin verbonden met alle mensen.

 

Meer lezen over trauma-sensitieve mindfulness? Ga dan naar 'categorieën' (rechts naast deze blog) en zoek op 'Trauma-sensitieve mindfulness'

Deze blog is geschreven door Dorle Lommatzsch, hoofddocent aan de de Academie voor Open Bewustzijn.

De Academie verzorgt sinds 2010 opleidingen, workshops en trainingen op het gebied van mindfulness en communicatie. We zetten ons in voor vredesonderwijs en maatschappelijke vernieuwing in allerlei vormen. Klik hier en lees meer over ons aanbod.

In januari starten we met de opleiding Trauma-sensitieve mindfulness.

Geplaatst in Speciaal voor mindfulness-trainers, Trauma-sensitieve mindfulness.